Feeds:
Athugasemdir

Stundum er rökhugsun minni bara þannig háttað að ekki verður með góðu móti hægt að skilja hana til fulls eða hvað þá hún hefur með rök að gera, nema vera skyldi rökvillur. Fyrir nokkrum vikum birti ég hér færslu um leiðinlegt og langdregið undurbúnings og eldunarferli karameliseraðra kastaníuhneta. Ekki fannst mér líklegt að ég myndi nenna að tína þær aftur til þess að standa í því að fá sár á báða þumla og vondar karamellur. Annað koma á daginn því að þegar ég hjólaði næst framhjá kastaníutrjánum þá fannst mér ekkert sjálfsagðara en að stoppa og tína svona eins og eina handfylli eða tvær. Og það gerði ég fullkomlega meðvitaður að ég myndi að öllum líkindum hvorki hafa gagn né gaman að matreiðslu þeirra. O jæja.

En þetta samspil forsjár og hlýðni sem virðist innbyggt í líkama minn og stundum stangast á við skynsemi gerði það að verkum að ég gat séð hneturnar leiðinlegu í nýju ljósi. Þær eru vissulega mjög mjölmiklar og mig minnti að ég hafði rekist á girnilega súkkulaðiköku þegar ég gúglaði karamelunum eins og vitleysingur nú fyrr í haust. Eftir stutta leit fann ég uppskriftina aftur, sem er komin frá Hugh frá River Cottage, og skellti í eina svakalegustu súkkulaðibombu sem ég hef samakkað, hveitilausa og alles. Fullkomið fyrir LKL sjúka Íslendinga. Ég helmingaði reyndar uppskriftina af því að ég á ekkert stórt kökumót, bara eitt pínulítið.

kastaníukaka

Súkkulaðikaka með kastaníuhnetum

125 gr smjör

125 gr dökkt súkkulaði

125 gr soðnar og skrældar kastaníuhnetur

125 ml mjólk

2 egg, hvítur og rauður aðskildar

50 gr hrásykur

Ofn í 180° og lítið kringlótt kökumót smurt. Smjör og súkkulaði brætt saman í potti. Mjólk og hnetur hitaðar saman í örðum. Eggjarauður þeyttar með syrkinum í skál. Volgt súkkulaðismjörið hellt varlega saman við. Hnetumjólkin sett í blandara og maukað í þykka súpu. Hrært saman við súkkulaðiðsoppuna. Eggjahvíturnar stífþeyttar og blandað varlega saman við soppuna. Hellt í mótið og bakað í 25-30 mínútur. Borið fram með ís eða rjóma og ógeðslega dekadent rjómakaramellu með heilum kastaníukjörnum.

Steikarsamloka úr afgöngum

Núna um síðustu helgi kom vinkona okkar frá Íslandi í heimsókn og tók með sér poka mikinn fullan hvers kyns gúmmelaðis, íslensks. Fór þar mest fyrir veglegu lambalæri og glöddust húsráðendur ótæpilega þegar vinkonan veiddi það upp úr pokanum. Ekki gátum við setið á okkur lengi og var lærið því eldað þá um helgina með kartöflum og sósu.

Þrátt fyrir einbeittan vilja gátum hins vegar ekki torga öllu lærinu, enda í stærri kantinum, og geymdum við afgangi til betri tíma. Tveimur dögum síðar rann stundin upp og við ákváðum að gera bara eitthvað einfalt og fljótlegt í hádegismat. Við skárum allt kjöt sem eftir var af beininu og týndum einhverja afganga og restar út úr ísskápnum og fundum hálfþornað súrdeigsbrauð í brauðpokanum. Steikarsamloka fyrir tvo skyldi það verða! Sorrý, engin bernaise í þetta skiptið en mjög einfalt, mjög gott.

steikarloka

Steikarsamloka með kirsuberjatómötum, kúrbít og pecorino

Afgangskjöt af læri (ein lítil skál)

3 kirsuberjatómatar

1 lítill kúrbítur

1 laukur

Litið stykki af pecorino

Hálf mozzarellakúla

Ferkst timjan

Smjör og olía

Salt og pipar

Laukurinn skorinn gróft í sneiðar og steiktur upp út olíu á meða hita í nokkrar mínútur, eða þar til hann fer að brúnast aðeins. Kjötið skorið í um 2 cm bita, bætt út á pönnuna og steikt þar til það fer að brúnast aðeins og laukurinn hefur tekið fallegan lit og hefur karamelíserðst aðeins. Kryddað með salt og pipar. Tekið af pönnunni og sett til hliðar. Kúrbíturinn skorinn langsum í þunnar sneiðar og tómatarnir skornir í fjórðunga. Smjörklípa sett á pönnuna sem notuð var fyrir laukurinn og kjötið og kúrbít og tömötum bætt út á ásamt timjaninu. Steikt við meðalhita í 5 mínútur. Á meðan er brauðið skorið og ristað. Svo er bara að raða þessu saman og bæta við ostinum. Brauð smurt með smjöri, mozzarellasneiðar ofan á, kúrbítssneið næst og kjötið og laukurinn þar ofan á, önnur kúrbítssneið og svo tómatarnir. Nauðsynlegt er að hella smá af steikingarolíunni yfir, rífa svo pecoríno gróflega yfir og loka samlokunni með annarri brauðsneið. Fullkominn nýting á góðum afgöngum.

Námsmannanúðlur

Eitt helsta viðlag matarmenningarvita, bloggara og annarra besserwissera  er hversu nauðsynlegt það er ánægju manns á því að borða almennilegan mat að endurskapa andrúmsloft fyrri tíma, að sökkva sér í nostalgíuna og tengja við upphafna ímynd barnæsku sinnar þar sem allur matur var góður. Mér finnst þetta sérlega skemmtilegt en vandamálið er bara að ég ólst upp á 9. áratugnum og borðaði ansi mikið af hressilega vel unnum matvörum sem eru algjört nó nó matarperra samtímans. Kjötbúðingur, kjötfarsbollur, 1944, fiskibollur í karrí, mjólkurvörur.is, kartöflumús úr pakka, koppasúpur og auðvitað blessaðar núðlurnar.

En ég læt það ekki aftra mér, ó nei. Þó svo að það geti verið tímafrekt að baksa við almennilegan kjötbúðing án þess að nýta sér stórkostlegar efnablöndur, nokkra lítra af maissterkju og alls konar maukara og blandara, þá gefst ég ekki svo auðveldlega upp. Enda námsmaður og listamaður og því ekki leiðinlegt að takast á við eitthvað raunverulegt og haldbært stöku sinnum og láta tímann líða á milli lattebolla.

Haustið er komið og allt heimilsfólkið að glíma við hor og slen og því ekki úr vegi að búa til staðgóða og hressandi kjúklinganúðlusúpu. Stökkva aftur um áratug eða svo og láta nostalgíuna lækna sig í bland við vel kryddaðan súpukraftinn. Ég borðaði óeðlilega mikið af pakkanúðlum í menntaskóla enda ekki til einfaldari matur (ef mat skyldi kalla). Kjúklinganúðlusúpa sem verður til á undir 3 mínútum er bara eitt það besta sem til er en nú hefur samviska mín og meðvitund tekið yfir og skemmt þessa minningu, eins og svo margar aðrar. Þá er bara að búa til sína eigin, frá grunni. En þetta tekur aðeins meira en 3 mínútur en það er þó vel þess virði. Það er í raun hægt að setja allan fjandann út í kraftinn þegar hann er tilbúinn en þetta grænmeti var til í ísskápnum og því um að gera að nýta það. Þeir sem vilja mega bæta við aromati.

núðlusúpa1

Núðlusúpa

1/2 kjúklingur á beini

Smá salt

Vatn (ca. 1-1 1/2 líter)

1 blaðlaukur

4 cm biti af engifer

2 hvítlauksrif

2 msk fiskisósa

1 msk soyasósa

1 kanilstöng

2-3 negulnagar

Brokkólihaus

3 vorlaukar

1-2 gulrætur

1 lime

Ferskt basil

Hrísgrjónanúðlur (fyrir 4)

Kjúklingurinn soðinn í létt söltuðu vatninu í um 30-40 mínútur. Þá er hann tekinn upp úr og kjötið tekið til hliðar. Krafturinn síaður, settur aftur í pott ásamt grófskornum blaðlauk, fínt söxuðu engifer og hvítlauk, kanilstönginni, negulnöglunum, fiskisósunni og soyasósunni. Þetta er látið sjóða rólega  í ca 20 mínútur. Núðlurnar eldaðar skv leiðbeiningum á bakkanum. Allt gænmetið skorið tiltölulega fínt. Gulrætur og brokkóli er bætt út í kraftinn og soðið í 5 mínútur. Þá er slökkt undir, kjúklingakjötið rifinn í passlega bita og bætt út í. Restin af grænmetinu sett í skálar ásamt núðlum og kraftinum hellt yfir. Lime kreist yfir. Fullorðnum er bent á að saxað sterkt chili er nauðsynlegt.

Svo er bara sest upp í sófa með skálina og kósað sig almennilega yfir bíómynd um japanskar núðlur, kúreka og mafíuforingja, Tampopo. Eða bara skófla þessu í sig á meðan börnin eru róleg.

núðlusúpa2

Já, þessi titill hljómar einstaklega girnilega um leið og hann er framandi en kunnulegur í senn. Engar kastaníhnetur finnast á Íslandinu góða en öll tengjum við við hina jólalegu nostalgíu ristaðra kastaníuhneta. Hér í Berlín er gríðarlegur fjöldi kastaníutjáa en flest þeirra bera óætan og hreinlega eitraðan ávöxt. Hrossakastaníur eru stærri en sætar kastaníur, tréin voldugri og gisnari og neyti maður þeirra fær maður ansi hressilegan magaverk. Sætar kastaníur er hægt að finna á stangli hér og þar um borgina og rakst ég á tvö tré við austurþýskar plattenbau bygginar rétt hjá Alexanderplatz. Var ég viss um að ég hafði fundið einhvers konar fjársjóð og sá fyrir mér framtíð fulla af kræsingum úr kastaníuhnetum.

kastaníur1

Kastaníur er brúkaðar í allan fjandann og eru sérlega vinsælar á Ítalíu og í Frakklandi. Þær eru einstaklega mjölmiklar og fitusnauðar og eru því oft malaðar í mjöl sem notað er svo til að þykkja súpur, sem kastaníupólenta eða í kökur. Þær eru einnig notaðar heilar í marga rétti og koma þá gjarnan í staðinn fyrir kartöflur. Svo eru þá náttúrulega karamelíseraðar kastaníuhnetur eða Marron glacé upp á frönsku. Sem slíkar þykja þær hið mesta hnossgæti enda er mikið vesen að útbúa þær. Auðvitað varð ég að prófa.

En þetta er langdregið vesen. Fyrst þarf að sjóða hneturnar í 10 mínútur til að geta náð þykkri skelinni af. Fyrir innan er svo önnur örþunn himna utanum gyllta hnetuna sem verður að ná af á meða hnetan er heit. Þessi þáttur ferlisins varð m.a. til þess að ég fékk sýkingu í báða þumlana þar sem ég stakk mig oft á þykkri skelinni og gat svo ekki með góðu móti náð pappírshimnunni af. En á endanum tókst þetta og þá byrjar gamanið eiginlega af alvöru. Maður á sem sagt að sjóða hneturnar í sýrópi í 10 mínútur á dag í 4 – 5 daga eða þar til hneturnar hafa drukkið í sig allt sírópið. Og nota bene án þess að brenna sírópið, sem ég að sjálfsögðu gerði. Og svo þurrkar maður hneturnar í 3-6 tíma í ofni á mjög lágum hita. Útkoman ætti því að vera holdgerving himnasælunnar og jólagleðinnar, djúsi karamella með krönsí yfirborði og jarðríkum hnetukeim.

Jújú, þetta var fínt. Allt í lagi bara. Ekkert spes samt. Tókst samt kannski ekki alveg þar sem ég brendi karamelluna á degi 3 en hvað með það. Hneturnar voru ekki stökkar, svolítið seigar og sumar brenndar. Ég held að ég þurfi ekkert að standa í þessu aftur. Læt mér nægja að hlusta á Bing Crosby um jólin og skoða myndir af kastaníuhnetum á pinterest og ímynda mér að þær séu í alvörunni mjög góðar og að allir heilvita menn verði að kunna að búa þær til. En svo er auðvitað ekki, þar býr þráhyggjan ein.

kastaníur2

Enn um epli

Eftir velheppnaða eplatínslu um daginn hefur nánast ekkert verið sett á borð hér á bæ án þess að það innihaldi nokkur epli. Ennþá virðist það vera allt í lagi, heimilsfólkið er ekki farið að rjúka á dyr þegar því er boðið enn ein eplasamsuðan. Enda hefur flest smakkast ágætlega og sumt jafnvel verið mjög gott. Jarðarberjasulta með eplum er vinsæl út á grautinn en skiptar skoðanir eru á eplachutneyinu. Ætli ég sitji ekki einn að þessum 10 krukkum sem ég gerði.

Um helgina ákvað ég að reyna að gera köku sem myndi nýta sem flest epli og varð niðurstaðan að gera franska eplaböku. Bakan gæti varla verið einfaldari, eiginlega bara epli í bökuskel með smá rjómafyllingu. Uppskriftin er frá klaufalega frakkanum vinsæla, Raymond Blanc, sem tárast nánast alltaf þegar hann hugsar um mömmu sína, sérstaklega ef það tengist mat. Af atgervi hans er ljóst að í hvert skipti sem matur bragðast vel skal segja viva la France! eða í það minnsta oh la la! um leið og maður lýkur aftur augunum.  Ég notaði reyndar heilhveiti og spelt í staðinn fyrir venjulegt hveiti sem ég átti ekki. Það kom reyndar ekki að sök heldur bætti við smá hnetukeim. Og ég átti ekki calvados. Og ég setti hunangi í botninn. Og svo forbakaði ég skelina. Annars eiginlega alveg eins og hjá monsieur Blanc. Nema betri.

Frönsk eplabaka

Botn:

250 gr mjöl (50/50 spelt og heilhveiti)

125 gr smjör, kalt

1 egg

1 msk hunang

Smá salt

Fylling:

Slatti af eplum (samsvarandi 4 – 6 stórum)

50 gr smjör

Smá sítrónusafi

3 msk sykur

150 ml rjómi

1 egg

1 eggjarauða

50 gr sykur

Fyrst er það botninn. Hveitið sigtað í skál. Smá salti bætt við ásamt köldu smjörinu sem hefur verið skorið í litla kubba. Smjörinu nuddað og kreist saman við hveitið þar til áferðin verður eins og fínir brauðmolar. Egginu og hunanginu bætt við og því hrært saman. Hnoðað lítilega, eiginlega ekkert. Þrýst saman í kúlu sem er svo flött lítilega út þannig að úr verði 2-4 cm þykkur diskur. Vafið í plastfilmu og kælt í minnst klukkutíma. Tekið úr kæli og flatt út á milli tveggja arka af bökunarpappír til þess að deigið haldist betur saman og klístrist ekki við allt og alla. Deigið ætti að verða frekar þunnt, kannski 1/2 cm. Breitt varlega yfir stórt bökumót og ýtt létt á það til að fylla upp í mótið. Stungið með gafli yfir allan botninn og bakað við 220° í 10 mínútur. Á meðan eru eplin skræld og kjarnhreinsuð og skorin í 8 til 12 báta (eftir stærð). Smjörið brætt saman við 3 msk af sykri og skvettu af sítrónusafa. Skelin tekin úr ofninum og eplunum raðað ofaní af franskri fágun. Penslað vel með smjörinu og bakað í 10 mínútur við 220°. Þá er lækkað niður í 200° og bakað í 15 mín til viðbótar. Rjóma, eggjum og sykri blandað vel saman. Bakan tekin út, rjómablandinu hellt yfir og bakað áfram í ca. 15 mínútur til viðbótar  eða þar til blandan er orðin aðeins föst í sér. Látin standa í minnst 45 mínútur og svo er henni bara skóflað í sig með smá ís.

frönskeplabaka

Oh la la. Viva la France!

Eplin

Við fyrstu sýn lítur garðurinn út fyrir að vera heldur berangurslegur og fráhrindandi. Enda er hann ekki beint í alfaraleið þó að hann sé í miðri borginni þannig lagað séð. Gatan sem hann stendur við er leiðinleg, ekkert markvert að sjá meðfram henni fyrr en maður er kominn fram hjá Ikea og upp í Marzhan þar sem fyrrverandi skólastjóri Listaháskólans í Austur Berlín var fenginn til að skreyta steinsteypta veggi blokkahverfisins með sóvéstum realisma og flísum. Þessi garður virðist ekki heldur vera til þess gerður að fanga athygli eins né neins, hann er eiginlega ekki við götuna og eiginlega upp á þaki á sundhöll. Til að komast að honum þarf að ganga upp þónokkrar tröppur sem eru líklega sóvéskt realískari en flísamyndir skólastjórans. Þegar upp er komið blasir við stórt og illa hirt engi með tjám á stangli. Sem er í vissum skilningi ágætt því þegar betur er að gáð þá eru öll tréin, sem líklega slaga upp í hundraðið ef ekki fleiri,  eplatré.

epli3

Það var einmitt það sem fangaði athygli safnarans þegar hann var að villast á leiðinni heim frá Finanzamtinu. Eitt einmanna eplatré á horni garðsins. Það var hins vegar ekki fyrr en hann var kominn upp og búinn að bíta í safaríkt og súrt eplið að hann tók eftir hinum trjánum.

Safnarinn söðlaði fákinn og hleypti honum í þriðja gír alla leið heim í hellinn þar sem hann sagði söguna af illa hirtu enginu, leiðinlegu götunni og öllum eplunum, málaði útskýringarmyndir á veggi hellisins með marglita kúlupennum og drakk kaffi til að virka rólegri og enn meira sannfærandi, það hreif, allir sammála um að best væri að safna liði og stefna að heiðinni, skilaboð send með refum, dúfum, börnum og leðurblökum og öðrum dýrum sem hafa tekið sér bólfestu í sandkassanum garðinum fyrir utan hellinn, það hreif ekki, þá var bara farið á fésið og tjattað við frændfólk, málið leyst, allir til í þetta, ákveðið að ráðast til atlögu ekki seinna en í gær en samt best að bíða í tvo þrjá daga eða svo, menn í vinnu og svona, já já sagði safnarinn og hélt áfram að mála við mikinn fögnuð afkvæma hans sem hvöttu hann áfram, nú var það endurgerð á múral skólastjórans fyrrverandi, tókst hrapalega, hann legst til hvílu, sefur í tvo daga og tvær nætur, með hléum þó, stendur svo við hellismunnan og horfir yfir landið, tilbúinn.

epli1  epli2

epli5epli6

Eftir litlu meira en 40 mínútur var búið að tína ofan í alla poka og töskur sem hersingin hafði meðferðis. Þó sá ekki högg á vatni og hefði verið hægt að tína sig vitlausan svo dögum skipti í þessum aldingarði Sísífósusar. En við stukkum bara upp í næstu lest héldum heim til frænkunnar þar sem uppskeran var verkuð. Fyrsta verk var að skella í eplaköku til að hafa með kaffinu. Á meðan hún bakaðist var búinn til eplasorbet og nokkrir lítrar af epladjús um leið og við veltum fyrir okkur hvernig við best væri að nýta 30 kíló af elpum.

epli7  epli8

Svo kom kaffitíminn og með honum ein rosalegasta eplakaka síðari tíma.

epli9

Eplakaka frænku minnar hörpuleikarans

1 1/2 bolli heilhveiti

3/4 bollar smjör

3 egg

1 1/2 bolli hrásykur

1 1/2 tsk lyftiduft

1 tsk salt

1 tsk vanillusykur (eða dropar)

2 tsk kanill

1 kg epli (helst súr, 3/4 í bitum, rest rifin)

Ofninn í 200°. Bituðu eplin steikt létt á pönnu með smá smjöri og sykri þar til þau mýkjast lítið eitt. Sett til hliðar. Hveiti, lyftidufti, kanil og salti blandað saman í skál. Smjör og sykur og vanillusykur þeytt saman í annari þar til ljóst og létt. Eggjunum bætt við einu í einu þar til blandan verður ennþá léttari og ljósari. Bætið þurrefnunum út í og blandið varlega. Blandið rifnu eplunum varlega saman við. Kökumót smurt hressilega með smjöri og helmingnum af deginum hellt út í. Steiktu eplunum hellt þar ofaná og þrýst aðeins niður. Restin af deginu hellt yfir. Bakað í 30 – 40 mínútur. Borið fram með rjóma og kaffi.

epli10

Þegar við vorum öll búin að borða okkur södd af kökunni pípti ísvélin. Við fengum okkur því frískandi eplasorbet í eftirmat.

Á næstu dögum verða svo gerðar sultur og hlaup, chutney og bökur, mús, þurrkaðar eplaskífur, niðursoðin jólaepli, eplaleður, meiri safi og þannig endalaust áfram.

epli4

Gúrkutíð

Það hefur ekki beint verið líflegt um að lítast hér á þessu bloggi undanfarnar vikur. Endurspelgar það hins vegar engan veginn líf mitt utan hins stafræna veruleika, ég hef verið önnum hlaðinn og því ekki nennt að henda inn færslum, sérstaklega þegar 6 vikna sumarfríið legst eins og óróamara yfir krakkana og þá langar manni bara að henda sér upp í sófa og gera ekki neitt, helst hverfa inn í hann.  

Í tilraun minni til að hverfa rakst á þætti sem mér langar til að deila með ykkur hér. Eins konar sárabætur fyrir bloggleysið. Þeir eru um mat og eru fyndir. Horfiði bara. 

The Trip.