Feeds:
Athugasemdir

Archive for nóvember, 2013

Smjörklípur

shortbread1

Nýlega var sagt frá því í fréttum að rjóma og smjörskortur vofi yfir íslenskri þjóð. Tímasetningin gæti ekki verið verri, rétt fyrir jólavertíðina þegar LKL sjúk þjóðin ætlaði kannski aðeins að leyfa sér og fá sér nokkrar piparkökur og vanilluhringi og almennilegan jafning með hangikjötinu. Hleypa smá kolvetni aftur til heilans svo að hann geti hökt aftur í gang eftir að hafa legið í dái frá því í byrjun árs. Brugðist hefur verið við neyðinni og smjör verður flutt inn frá Bretlandi, með skömm að sjálfsögðu, enda samræmist það væntanlega ekki þjóðarstolti okkar að leita til þeirra andskota sem kölluðu okkur hryðjuverkamenn og bönnuðu okkur að stunda fullkomlega eðlilegt nígeríusvindl með gúmmitékkum og sápukúlupeningum.

En það er von að maður spyrji sig, hvað varð um allt góða alíslenska smjörið okkar? Getur hugsanlega verið að það hafi verið nýtt í einhverjum annarlegum tilgangi? Ætla mætti að gríðarstór og stirðbusalegur jólasveinn hafi laumupúkast á milli kúabúa  með ægilega skilvindu, háglansbláa og spánýja, og strokk stórgerðan, grænröndóttann, og haft á brott með sér töluverðan hluta mjólkurkvótans í formi tröllslegs smjörfjalls sem enginn kemst yfir nema fulginn fljúgandi. Önnur skýring getur ekki átt við rök að styðjast. Það verður að teljast harla ólíklegt að allt LKL liðið hafi keypt upp hundruð kílóa af mjólkurfitu til að forðast helsta óvin nútímamannsins og aðalnæringarefni heilans, hveitið. Og þó, eitthvað las ég um daginn að við Íslendingar værum komnir fast á hæla Bandaríkjamanna í  kapphlaupinu, ef kapphlaup skyldi kalla, um feitustu þjóð í heimi. En höldum okkur við jólasveininn, það er einhvern veginn rómantískara og þjóðlegra.

Um þessar mundir á sér stað einn stórkostlegasti blekkingarleikur sem íslensk þjóð hefur upplifað.  Smjörklípuaðferð Davíðs Oddsonar hefur verið fullkomnuð af formönnum stjórnarflokkanna sem hafa troðið sér í gamlan jólasveinabúning og þeyta klípum í allar áttir. Afleiðingar láta ekki á sér standa og þránað og vélstrokkað tilberasmjörið drýpur af veggjum helstu menningar – og heilbrigðistofnanna landsins. Í kjölfarið stendur stétt á móti stétt, menningu er att á móti heilbrigði, landsbyggðapakki á móti kaffisullurum og þeir hnakkrífast og metast um eigið ágæti og hvor stéttin eigi meira rétt á smáaurum til að þrífa drulluna af veggjunum. Smjörklípunni hefur rækilega verið klínt í köttinn, í þjóðina, í okkur, og hann hringsnýst nú um sjálfan sig í stað þess að horfast í augu við kvalara sinn.

Kjarni málsins er einfaldur: Við erum ógeðslega rík þjóð. Ein sú ríkasta reyndar. Við sitjum á auðlindum sem um þessar mundir mala svo mikið gull að sumir menn og konur fara með himinskautum. En við erum líka ógeðslega skuldug þjóð. Ein sú skuldugasta reyndar. Upp er komin bókhaldsvilla sem þarf nauðsynlega að lagfæra. En hvert á að sækja peningana? Er lausnin virkilega fólkin í því að skera nöglina af og hálfa höndina með og slátra almannaþjónustu, heilbrigðisstofnunum, skólum og menningarstofnunum? Er virkilega mikið fé þangað að sækja? Er ekki búið að skera niður í þessum grunnstoðum samfélagsins síðan löngu fyrir síðustu aldamót, frá því í miðju góðæri?  Á móti kemur að útgerðir og bankar sýna fram á milljarða hagnað, ferðamannaiðnaðurinn er á nálgast fiskinn að verðmætum, álrisar fá orkuverð á euroshopperverði og listir og menning skila gríðarlegum tekjum fyir mjög lítinn tilkostnað. En stjórnvöld eru ekki á því að þarna sé nokkuð að sækja, í formi skatta, gjalda eða nýsköpunar. Þvert á móti er  lagt allt kapp á að tryggja meira gull til handa þeim sem það mala fyrir eigin vasa, sem nota bene eru oftar en ekki sömu vasar og fylltust í blessuðu góðærinu. Það er heldur ekki að sjá hjá stjórnvöldum að að sparnaðurinn geti falist hjá þeim sjálfum. Síðast í dag var talað fyrir auknum fjárheimildum til æðstu stjórnsýslu ríkisins. Þar er lagt til að Leppalúði sjálfur fái 14 milljóna bónusgreiðlsu fyrir sína vinnu við málstaðinn. Þar skín í skítlegt eðli og sækja á mann minnisstæð orðin You ain’t seen nothing yet!

Þegar hart er í ári er sparibaukurinn brotinn. Slík hegðun myndi flokkast undir skynsemi. Það er ekkert annað en hroki  og vanvirðing við þjáða og skíthrædda þjóð að  sækja ekki pening þar sem hann er að finna. Á Íslandi í dag fer ekki mikið fyrir auðmýkt stjórnvalda í garð kjósenda heldur er alið á hræðslunni með bölsýni, þjóðrembu og hótunum sem nú hafa orðið að veruleika. Það er tími til kominn að við hættum í eitt skipti fyrir öll að láta hrekkjótta jólasveina með fimmaurabrandara og milljónaglott maka okkur smjöri. Hvikum ekki frá kjarna málsins, látum blekkinguna ekki gleypa okkur og mótmælum þessum skrílslátum og yfirgangi af krafti.

Ég legg til að við nýtum okkur enska smjörið til gangs í þessar ensku kökur sem eru sérlega LKL friendly í þeim skilningi að þær koma heilanum aftur í gang.

Shortbread (frá BBC)

4 oz butter

2 oz caster sugar

6 oz flour

Heat the oven to 375F/Gas 5. Beat the butter and the sugar together until smooth. Stir in the flour to get a smooth paste. Turn on to a work surface and gently roll out until the paste is ½in thick. Cut into rounds or fingers and place onto a baking tray. Sprinkle with caster sugar and chill in the fridge for 20 minutes. Bake in the oven for 15-20 minutes, or until pale golden-brown. Set aside to cool on a wire rack.

shortbread2

Auglýsingar

Read Full Post »

Kartafla í sparifötum

„Enginn skapnaður er skyldari Íslendingum en kartaflan, eitt pínulítið piparkorn sem bíður þess að teygja faðminn móti albreiðum himni.“ segir Björn Halldórsson í bók Sölva Björns Sigurðssonar Gestakomur í Sauðlauksdal. Bókin er söguleg skáldsaga og byggir að ákveðnu leyti á lífi Björns í Sauðlauksdal sem er sagður fyrstu Íslendinga til að setja niður kartöflu, og reyndar heilan helling af öðrum matjurtum. Ég las hana stuttu eftir að hún kom út en um daginn gluggaði ég hana aftur í tilraun til að sleppa í smá stund frá önnum og almennum leiðindum sem felast í flækingi um alnetið. Ég hef varla getað lagt hana frá mér síðan og hef verið fastur í nostalgískum dagdraumum um kartöflurækt. Þegar ég var lítill voru mamma og pabbi með kartöflugarð þegar sem Smáralindin er núna og síðan þá hef ég nánast litið á það sem grundvallaratriði í hvers manns lífi að ræktaðar séu kartöflur, ef ekki af manni sjálfum þá í það minnsta af einhverjum í nærumhverfi manns. Hér í Berlín kemst ég næst þessum karföflugarðafetish á mörkuðum og í samskiptum við bróðir minn sem er duglegur að segja mér frá spýrun, sprettu og uppskeru, vali á yrkjum, aðferð við sáningu og ýmsum eldunaraðferðum svo fátt eitt sé nefnt. Á ég honum bestu þakkir skyldar fyrir vikið.

Um daginn voru einmitt kartöflur í matinn en vegna staðsetningar minnar á meginlandinu, þar sem rík hefð er fyrir hvers kyns fitubrasi, get ég leyft mér að steikja kartöflurnar upp úr andafitu. Það mín skoðun að hver fjölskylda ætti að halda í það minnsta eina önd eða gæs til þess eins að geta steikt kartöflur upp úr andafitu einu sinni á ári. Fyrr hefur fólk ekki lifað.

andafitukartöflur1

Kartöflur steiktar í andafitu

Kartöflur (eftir magni matargesta og svengd og meðlæti)

Fita (fer eftir kartöflumagni en mun meira en maður heldur, minnst 2 msk kúfaðar)

Salt og pipar

Kartöflurnar skrældar og soðnar í söltuðu vatni þar til þær verða hálfeldaðar eða rétt aðeins meira en það. Hellt í sigti og látið rjúka vel úr þeir og sigtið hrist af og til til að ýfa ofurlítið upp yfirborð kartaflanna. Fitan brædd á pönnu við meðal hita og kartöflurnar steiktar upp úr fitunni þar til þær verða fallega gylltar og yfirborið stökkt. Saltað og piprað eftir smekk. Borið fram með meðlæti að eigin vali, í okkar tilfelli var það boeuf bourguignon með hjartarkjöti. Jawohl.

andafitukartöflur2

Að lokum má benda á þessa myndaseríu en þar má sjá nokkra einstaklega fallega kartöflugarða.

Read Full Post »

Það hlýtur að teljast einhvers konar áfangi í bloggheimum að birta hundruðustu færsluna. Sérstaklega miðað við lágdeiðuna sem hefur verið yfir þessu bloggi síðustu vikurnar. Ég hef verið upptekinn við skrif á öðrum vígstöðvum og hef ekki haft mikla orku eða nennu til skrifa. En núna er skin á milli skúra.

Það er ekki ennþá kominn eiginlegur vetur hérna í Berlín, haustið streitist á móti lækkandi hitastiginu en af veikum mætti. Þetta er töpuð barátta, sólin lækkar með hverjum deginum og myrkrið verður einhvern veginn þykkara. Það er hins vegar merkilegt hversu stjörnubjart verður hér á heiðskýrum kvöldum. Þrátt fyrir að Berlín sé flennilýst stórborg þá sést mun betur til stjarna hér en í Reykjavík. Það eru örugglega einhverjar veðurfræðilegar skýringar á þessum mun en ég held persónulega að ljós- og rykmengum í Reykjavík sé vel yfir hóflegum mörkum og myndi þar að leiðandi rykugan ljóshjúp um borgina og komi í veg fyrir stjörnudýrðina.

Á þessum síðustu haustdögum hefur úrvalið hjá slátraranum tekið örlitlum breytingum. Villibráð, eins og dádýr, hjörtur og villisvín, er meira áberandi og sömuleiðis eru fyrstu gæsirnar og endurnar komnar. Ég eldaði gæs á jólunum fyrir 2 árum sem tókst ótrúlega vel. Ég hef hins vegar lítið eldað önd en  þegar við fengum gesti frá Íslandi um daginn gafst tækifæri á að breyta þvi. Ég keypti heila barberie önd á nánast ekki neitt (11 evrur). Innyfli, háls og fita fylgdi reynar ekki með sem var synd en það kom reyndar ekki að sök í þetta skipti. Anda- og gæsakjöt er sérlega ríkt og bragðmikið og hentar vel fyrr hægsteikingu vegna fitumagnsins. En maður má ekki vera feiminn við þessa fitu og um að gera að hella henni í krukku eftir eldun og geyma til að búa til rosalegar ofnsteiktar kartöflur. Ég vildi matreiða öndina á sem einfaldastan hátt, bara salt og pipar og kannski smá krydd, en það reyndist þrautin þyngri því að allar uppskriftirnar sem ég fann gera ráð fyrir annað hvort appelsínum eða fimmkryddablöndu sem ég vildi ekki nota. En þetta reddaðist einhvern veginn á endanum, enda ekkert sértaklega flókið ferli. Við bárum öndina fram með brúnuðum kartöflum, rauðkáli með eplum og rauðvínssósu svona rétt til að minna okkur á að það styttist í jólin.

Það er kannski erfitt og kostnaðarsamt á fá önd á íslandi. En það er nú samt alltaf verið að auglýsa ódýra andarunga í Bændablaðinu og um að gera að fjárfesta í eins og tveimur stykkjum og ala þá bara upp á hlaðinu og slátra að hausti.

Ég hafði keypt rúmlega kíló af sítrónum á markaðnum fyrr í vikunni (Af hverju? Af því að þær kílóið var á 1 evru) og átti nokkrar eftir. Í eftirrétt var því gerð sítrónukaka, eða  lemon drizzle cake, sem var nánast drekkt í sítrónusírópi. Ótrúlega góð og einföld. Borið fram með Ben and Jerrys…tveimur tegundum. Uppskriftin er byggð á þessari hér en með töluvert minni sykri þó.

hunangsönd2

Heilsteikt önd með timían og hunangi

1 önd

Salt og pipar

Nokkrar greinar af timían

2-3 lárviðarlauf

Hálft epli, í sneiðum

3-4 msk hunang

Ofninn hitaður  í 230°. Öndin þerruð vel og stungið létt í hana með títuprjóni eða hnífsoddi, í bringurnar og lærin, sérstaklega þar sem mesta fitan er. Passað að stinga ekki í djúpt þannig að það opnist niður í kjötið. Saltað mjög vel með góðu flögusalti og piprað. Timíaninu nuddað vel í fulginn og  lárviðarlaufin og eplið sett inn í kviðarholið. Saltað og piprað inn í öndina líka. Öndin sett í heitann ofninn í 15-20 mínútur. Þá er lækkað niður í 160 gráður og steikt áfram í 45 mínútur. Þá er öndin tekin út og hunanginu smurt yfir hana. Sett aftur inn og eldað áfram í hálftíma. Síðasta hálftímann verður að ausa fitunni reglulega yfir fuglinn til þess að skinnið verði stökkt. Tekið út og látið standa undir álpappír í 20 mínútur. Á meðan er hægt að búa til brúnaðar kartöflur, einfalt og snöggsteikt rauðkál með eplum og rauðvínssósu.

Hunangsönd1

Sítrónusírópskaka

175 gr mjúkt smjör

75 gr sykur

2 sítrónur, börkur og safi

3 egg

100 gr hveiti

100 gr malaðar möndlur

1 tsk sítrónudropar (má sleppa)

2 tsk lyftidyft

1/2 dl mjólk

50-75 gr sykur

Ofninn í 180°. Lítð kringlótt kökuform, eða langt formkökuform, smurt vel. Smjörið þeytt saman við 75 gr af sykri þangað til blandan verður kremuð og ljós. Sítrónuberkinu bætt við ásamt sítrónudropunum og eggjunum, einu í einu. Þeytt vel saman á milli svo að blandan fari ekki öll í kekki. Hveiti, lyftidufti, og möndlun blandað rólega saman við og svo er mjólk bætt út í og hrært þar til degið verður slétt og fínt. Hellt í mótið og bakað í 40 mínútur.

Sítrónusafanum og restinni af sykrinum blandað vel saman. Þegar kakan er tilbúin er hún stungin út um allt með mjóum prjóni og sírópinu hellt yfir í 3 skömmtum, þar til að  kakan er orðin vel sósuð. Látin standa og kólna. Borin fram með ís eða rjóma.

sítrónusýrópskaka

Read Full Post »